REAKTİF CEZA HESAPLAMA

Kurulu gücü 50 kVA ve üzerindeki abonelerde endüktif reaktif tüketim aktif enerjinin %20'sini, kapasitif reaktif enerji ise %15'ini aşarsa reaktif bedel uygulanır. 50 kVA altındaki abonelerde bu sınırlar %33 ve %20'dir. Mesken, aydınlatma ve tek fazlı aboneler reaktif bedele tabi değildir.

Sınır aşıldığında yalnızca aşan kısım değil, ölçülen reaktif enerjinin tamamı birim fiyatla çarpılır. Örnek: 100.000 kWh aktif ve 25.000 kVArh endüktif tüketimde oran %25'tir ve %20 sınırını aşar. Ceza 25.000 × 3,493698 = 87.342 TL olur (vergiler hariç). Oran %20 veya altında olsaydı reaktif bedel çıkmazdı.

Elektronik sayaçlarda 1.8.0 toplam aktif tüketimi (kWh), 5.8.0 endüktif reaktif tüketimi (Ri, kVArh), 8.8.0 kapasitif reaktif tüketimi (Rc, kVArh) gösterir. Hesap aracına faturadaki tüketim değerlerini (sayaç çarpanı uygulanmış) girin. Sayaçtan okuyorsanız son endeksten ilk endeksi çıkarıp sayaç çarpanıyla çarpın.

EPDK onaylı tarife tablolarında reaktif enerji bedeli 04.04.2026 itibarıyla tüm abone grupları için 3,493698 TL/kVArh (349,3698 kr/kVArh, vergiler hariç) olarak uygulanmaktadır. Tarifeler üç ayda bir güncellenebildiği için araçtaki birim fiyat alanını faturanızdaki değerle değiştirebilirsiniz.

Kapasitif ceza, tesisin şebekeye kapasitif reaktif enerji vermesiyle oluşur. En sık nedenler: yük azaldığında (gece, hafta sonu) devrede kalan kondansatör kademeleri, yanlış ayarlı kompanzasyon rölesi, çok sayıda LED sürücü ve SMPS yükü, uzun kablo hatları ve boşta çalışan sürücü filtreleri. Çözüm; röle ayarlarının düzeltilmesi, küçük kademe eklenmesi ve gerekiyorsa şönt reaktör kullanılmasıdır.

Gerekli güç Qc = P × (tanφ1 − tanφ2) bağıntısıyla bulunur. P ortalama aktif güçtür (aylık kWh / aylık çalışma saati), tanφ1 mevcut endüktif oran (5.8.0 / 1.8.0), tanφ2 ise hedef güç faktörüne karşılık gelen orandır. Araç hedefi cosφ = 0,99 (tanφ2 ≈ 0,142) alır; cosφ = 0,98 tam %20 sınırına denk geldiği için güvenli tarafta kalınır. Ani yükler için ortalama ihtiyaç 1,3 pik payıyla büyütülüp standart pano gücüne yuvarlanır.

Hız kontrol cihazları (VFD), UPS, inverter, kaynak makineleri ve doğrultucular harmonik akım üretir. Filtresiz kondansatörler bu harmoniklerle rezonansa girerek aşırı ısınır, şişer ve patlayabilir; sigortalar sık atar. Doğrusal olmayan yük oranı yaklaşık %20'yi veya ölçülen THDi %15'i aşıyorsa %7 (189 Hz) harmonik filtre reaktörlü kompanzasyon kullanılmalı, çok yüksek seviyelerde aktif harmonik filtre değerlendirilmelidir.

En sık nedenler: zamanla kapasitesi düşen (yaşlanan) kondansatörler, atmış sigorta veya yapışmış kontaktörler, yanlış bağlanmış ya da yanlış yerdeki akım trafosu, röle hedef cosφ ve kademe ayarlarının hatalı olması, tesise sonradan eklenen yükler nedeniyle panonun yetersiz kalması ve harmonik kaynaklı kademe arızaları. Yıllık bakımda kondansatör kapasite ölçümü ve röle kontrolü yapılmalıdır.

Hayır. Araç, fatura verilerine dayanan bir ön değerlendirme sunar. Kesin kompanzasyon tasarımı için en az bir haftalık enerji analizörü ölçümüyle yük profili, harmonik spektrumu ve rezonans riski incelenmelidir. Kurbanoğlu Mühendislik olarak ölçüm, kompanzasyon panosu tasarımı, imalatı ve bakımı hizmeti veriyoruz.