TOPRAKLAMA DİRENCİ HESABI

TS EN 62305-3, yıldırımdan korunma topraklaması için alçak frekansta ölçülen direncin mümkünse 10 Ω'un altında olmasını tavsiye eder. Bu bir tasarım hedefidir; asıl amaç yıldırım akımını güvenle toprağa dağıtmak ve tüm topraklayıcıları eş potansiyel bağlantıyla birleştirmektir. Yüksek özdirençli zeminde 10 Ω sağlanamıyorsa standarttaki minimum topraklayıcı uzunlukları esas alınır.

Gereken kazık sayısı toprak özdirencine, kazık boyuna ve aralığına bağlıdır. Paralel kazıklar birbirini etkilediği için direnç sayıyla tam orantılı düşmez. Örneğin 100 Ω·m toprakta 3 m'lik kazıklardan 6 m arayla 3 adet kullanıldığında direnç yaklaşık 12,8 Ω olur. Araç, hedefi sağlamak için gereken kazık sayısını otomatik hesaplar.

Topraklama Yönetmeliği Ek-T'ye göre birden çok çubuk topraklayıcı kullanıldığında aralarındaki açıklık en az bir topraklayıcı boyunun iki katı olmalıdır. 3 m'lik kazıklar için bu en az 6 m demektir. Daha yakın çakılan kazıklar birbirinin etki alanına girer ve ek kazığın faydası azalır.

Toprak özdirenci (Ω·m), toprağın elektrik akımına gösterdiği dirençtir ve toprak cinsi, nem, sıcaklık ve tuz oranına göre çok değişir: bataklıkta 5–40, kilde 20–200, kumda 200–2500, çakılda 2000–3000 Ω·m (Çizelge-K.1). Yönetmelik tasarımda yerinde ölçme yapılmasını ister; ölçüm genellikle dört elektrotlu Wenner yöntemiyle yapılır.

TT sistemde koşul RA × Ia ≤ 50 V'tur. Kaçak akım rölesi kullanıldığında Ia yerine rölenin anma farkı akımı alınır; Topraklama Yönetmeliği Çizelge-12'ye göre en büyük RA değerleri 30 mA için 1666 Ω, 300 mA için 166 Ω, 500 mA için 100 Ω'dur. Bu nedenle TT sistemlerde kaçak akım rölesi, topraklama koşulunu sağlamanın en pratik yoludur.

Aynı malzemeyle şerit topraklayıcı genellikle daha düşük direnç verir ama geniş alan gerektirir; kazık ise dar alanda derin ve nemli katmanlara ulaşır. Örneğin 100 Ω·m toprakta 20 m şerit yaklaşık 11,5 Ω verir. Fabrikalarda en iyi sonuç, bina çevresinde halka (temel) topraklayıcı ile köşelerdeki kazıkların birlikte kullanılmasıyla alınır.

Sanayi ve ticari tesislerde topraklama tesisatı İş Ekipmanları Yönetmeliği gereği yılda bir periyodik kontrolden geçirilir ve topraklama direnci ölçülüp raporlanır. Kontrol takviminizi Periyodik Kontrol Takvimi aracımızla oluşturabilirsiniz.